Krótka charakterystyka grupy:
Azotowce – pierwiastki piątej grupy głównej. Wraz ze wzrostem masy atomowej spada gwałtownie ich elektroujemność i coraz silniej zaznacza się ich charakter metaliczny (w przypadku bizmutu już dominuje). Azot i bizmut tworzą wiązania poprzez trzy elektrony, dwa pozostałe tworzą tzw. "wolną parę elektronową". W przyrodzie  występują w stanie wolnym (oprócz fosforu). W związkach występują głównie na -3, +3 i +5 stopniu utlenienia. Tworzą  kwasy tlenowe.  Z wodorem tworzą gazowe wodorki XH_3, o charakterze zasadowym. Z innymi pierwiastkami łączą się dość trudno. 

Bezbarwny, bezwonny gaz dwucząsteczkowy, słabo rozpuszczalny w wodzie. Ma dwa trwałe izotopy: ¹⁴N, ¹⁵N.  Główny składnik powietrza (78%).  Chemicznie mało aktywny, z tlenem łączy się tylko podczas wyładowań elektrycznych. Stanowi, obok węgla, podstawowy pierwiastek przyrody ożywionej. Obieg azotu w przyrodzie zapewniają procesy gnilne i przyswajanie azotu pierwiastkowego przez niektóre rośliny (łubin, lucerna, koniczyna...) w symbiozie z odpowiednimi bakteriami . 

Z tlenem, w czasie wyładowań elektrycznych, tworzy bezbarwny tlenek NO, utleniający się dalej do żółtego N₂O₃ (bezwodnik słabego, nietrwałego kwasu azotawego - azotowego(III) HNO₂) i brunatnego N₂O₅ (bezwodnik silnego, będącego silnym utleniaczem, kwasu azotowego(V) HNO₃). Na skalę techniczną kwas azotowy otrzymuje się z występujących w naturze azotanów (saletry), przez działanie na nie kwasem siarkowym. Drugą metodą jest utlenianie amoniaku, otrzymanego z bezpośredniej katalitycznej reakcji między N₂ i H₂.

Kwas azotowy jest kwasem nietrwałym, powoli rozkładającym się z wydzieleniem brunatnych tlenków.

POWRÓT do tablicy

Rozpowszechnienie w przyrodzie około 0,1% wag. głównie w postaci fosforanów. Odgrywa dość istotną rolę w przyrodzie ożywionej. 
Istnieje w kilku odmianach alotropowych: fosfor biały (P₄), czerwony, fioletowy i czarny (metaliczny) - P_µ (cząsteczki olbrzymy). Fosfor biały, to żółtawa plastyczna masa, nie rozpuszczalna w wodzie. Silnie toksyczny i parzący. Bardzo łatwo ulega zapaleniu (nawet przez potarcie), na powietrzu powoli utlenia się, czemu towarzyszy zjawisko świecenia (chemiluminescencji), dlatego przechowuje się go pod wodą.. Jest odmianą mniej trwałą od fosforu czerwonego, w który powoli przechodzi pod wpływem światła lub ogrzewania. Forma czerwona jest o wiele mniej toksyczna i nie powoduje oparzeń, jest też o wiele mniej reaktywna..  

W związkach występuje na prawie wszystkich stopniach utlenienia od -3 do +5. Z wodorem tworzy fosforiak PH₃ - analog amoniaku. Tworzy tlenki kwasowe P₂O₅ (bezwodnik kwasu orto-fosforowego H₃PO₄), halogenki PX₃ i PX₅  oraz tlenohalogenki POX₃ (X - Cl lub Br).

POWRÓT do tablicy

Szarobiały  półmetal, rozpowszechnienie  0,0004% wag.,  W temperaturze pokojowej mało reaktywny. Ogrzany zapala się i spala niebieskim płomieniem do tlenku As₂O₃ (silnie trujący arszenik). Gorący kwas azotowy utlenia arsen pierwiastkowy do kwasu arsenowego(V) H₃AsO₄. Istnieje także kwas arsenowy(III) H₃AsO₃. Z wodorem tworzy arsenowodór, z metalami daje arsenki. 

POWRÓT do tablicy

Ma dwa trwałe izotopy:¹²¹Sb i ¹²³Sb, pierwiastek dość rzadki (0,0001% wag.). Srebrzysty, kruchy metal. Na zimno nie rozpuszcza się w kwasach i nie reaguje z tlenem. Rozpuszcza się na gorąco w wodzie królewskiej, dając chlorek SbCl₃, w kwasie siarkowym i azotowym. W tym ostatnim przypadku przechodzi w uwodnione tlenki Sb₂O₃ i Sb₂O₅.

POWRÓT do tablicy

 Szarosrebrzysty, kruchy metal o różowym połysku. Słabo przewodzi ciepło i prąd. Należy do rzadkich pierwiastków (0,00002%). W temperaturze pokojowej odporny na działanie tlenu, kwasu siarkowego i solnego. Rozpuszcza się natomiast w kwasie azotowym, wodzie królewskiej i gorącym, stężonym kwasie siarkowym dając odpowiednie sole. Tlenek bizmutu Bi₂O₃ ma wyraźnie charakter zasadowy i przechodzi w wodorotlenek Bi(OH)₃.

Stosowany do niskotopliwych stopów metalicznych, m.in. z cyną i ołowiem (stop Wooda).

POWRÓT do tablicy