Skandowce - grupa 3 (IIIB)		skand	itr	lantan	aktyn
				lantanowce	aktynowce

Charakterystyka grupy:

Skand, itr, lantan i aktyn są to pierwiastki występujące w swych związkach na +3 stopniu utlenienia. 

Konfiguracja ich powłoki walencyjnej to (n-1)...d1 (n)s2.

Występujące po lantanie grupa pierwiastków o bardzo podobnym charakterze chemicznym, zwana lantanowcami, rozbudowuje konfigurację wypełniając podpowłokę 4f (trzecią powlokę od zewnątrz). Podobna grupa pierwiastków występuje po aktynie, tworząc grupę aktynowców, rozbudowująca orbitale podpowłoki 5f (też trzecia powłoka od zewnątrz). Obie te grupy zaliczamy do pierwiastków wewnątrzprzejściowych, w odróżnieniu od zewnątrzprzejściowych (grupy 3-12, uzupełniają podpowłokę (n-1)d).

Ponieważ zmiany w konfiguracji elektronowej w tej grupie pierwiastków występują dopiero na trzeciej powłoce, ich wpływ na właściwości chemiczne i fizyczne jest niewielki i pierwiastki te wykazują bardzo podobne właściwości.

 

Sc - skand  (liczba atomowa 21)		średnia masa atomowa  44,956
wartościowość	+3	[konfiguracja elektronowa]

Metal, trójwartościowy, w przyrodzie rzadko występujący. Właściwościami chemicznymi przypomina lantan.  

powrót do tablicy

do góry strony

 

Y - itr  (liczba atomowa 39)		średnia masa atomowa  88,905
wartościowość	+3	[konfiguracja elektronowa]

 Metal, zawsze trójwartościowy. Rozpuszcza się w kwasach i zasadach.

powrót do tablicy

do góry strony

 

La - lantan  (liczba atomowa 57)		średnia masa atomowa  138,91
wartościowość	+3	[konfiguracja elektronowa]

Rozpoczyna szereg lantanowców (poszczególne pierwiastki tego szeregu uzupełniają wypełnienie orbitali podpowłoki 4f). Oprócz izotopu trwałego ¹³⁹La występuje słabo β-promieniotwórczy izotop ¹³⁸La. Srebrny, kowalny metal, w przyrodzie bardzo rzadki, dość gwałtownie reaguje z fluorowcami. Na powietrzu spala się do tlenku La₂O₃. La₂O₃ jest najbardziej zasadowym tlenkiem wśród lantanowców. Nie rozpuszcza się w wodzie, reaguje jednak z kwasami. Z roztworu soli lantanu pod wpływem zasad wypada  galaretowaty wodorotlenek La(OH)₃, nie rozpuszczający się w nadmiarze zasady. 

Szczawiany lantanowców są słabo rozpuszczalne, także fluorki, węglany i fosforany są bardzo słabo rozpuszczalne. Chlorki, azotany i siarczany rozpuszczają się bardzo dobrze. Związków kompleksowych praktycznie nie tworzą (ulegają kompleksowaniu chelatowemu, np. EDTA)

 

powrót do tablicy

do góry strony

 

Ac - aktyn  (liczba atomowa 89)		średnia masa atomowa  227
wartościowość	+3	[konfiguracja elektronowa]

Rozpoczyna szereg aktynowców (poszczególne pierwiastki tego szeregu uzupełniają wypełnienie orbitali podpowłoki 5f). Promieniotwórczy pierwiastek (prom. α; T_1/2=15,5 lat).  Zawsze trójwartościowy. Chemicznie mało aktywny, w przyrodzie bardzo rzadki.

do strony głównej