mapa witryny

słowniczek

układ okresowy

księga gości

napisz do autora

do strony głównej


Wanadowce - (grupa 5) wanad niob tantal

Charakterystyka grupy:

Są to metale, topiące się w bardzo wysokich temperaturach, dość trudne do otrzymania w stanie czystym.  Pod względem chemicznym są dość mało reaktywne a ich reaktywność maleje wraz ze wzrostem liczby atomowej. Nie ulegają działaniu wody królewskiej (za wyjątkiem wanadu), opornie reagują z kwasem fluorowodorowym. Nie ulegają działaniu stężonych wodorotlenków, stapiane zaś z wodorotlenkami litowców przechodzą w wanadany, niobany bądź tantalany. W powietrzu spalają się dając pięciotlenki. W wysokich temperaturach reagują też bezpośrednio z węglem, wodorem i azotem.

  V - wanad   (liczba atomowa 23)

średnia masa atomowa  50,942

 
wartościowość +2  +3 +4  +5 [konfiguracja elektronowa]

Bardzo twardy, kowalny metal o barwie stalowej. W przyrodzie dość powszechny (0,02% wag.). Topi się w temperaturze 1700°C. Występuje na +2, +3 (tlenki zasadowe), +4, +5 (tlenki amfoteryczne) stopniu utlenienia. Dość odporny na kwasy w temperaturze pokojowej (reaguje tylko z kwasem fluorowodorowym, wodą królewską i kwasami utleniającymi), w podwyższonej temperaturze reaguje z tlenem, węglem, azotem i krzemem. 
Pięciotlenek wanadu (amfoteryczny) V2O5 jest ważnym katalizatorem przy produkcji kwasu siarkowego. Pięciotlenek wanadu jest pomarańczowym, silnie toksycznym i trudno rozpuszczalnym w wodzie (około 0,1%) związkiem. Lepiej rozpuszcza się w roztworach wodorotlenków z utworzeniem soli - wanadanów, pochodnych kwasu ortowanadowego H3VO4.  W kwasie siarkowym i azotowym rozpuszcza się na gorąco. Utlenia kwas solny, przechodząc jednocześnie w chlorek wanadylu VOCl2. Związki wanadu na +2 i +3 stopniu utlenienia charakterem chemicznym przypominają odpowiednie związki żelaza. 

Kwaśny odczyn roztworu V2O5 w wodzie sugeruje istnienie kwasów wanadowych. Znane są sole kwasu wanadowego HVO3. Wanad tworzy różnego typu kwasy i polikwasy, przypominając pod tym względem fosfor i krzem.

POWRÓT do tablicy

do góry strony

  Nb - niob   (liczba atomowa 41)

 

średnia masa atomowa  92,906
wartościowość   +3  +4   +5 [konfiguracja elektronowa]

Niezbyt twardy, ciągliwy metal o barwie szarej o bardzo wysokiej temperaturze topnienia - 2000°C. W przyrodzie mniej rozpowszechniony niż wanad (0,002% wag.). Dość podobny w charakterze chemicznym do wanadu, jednak trwałe są tylko jego związki na +5 stopniu utlenienia (Nb2O5 amfoteryczny z przewagą właściwości kwasowych). Na zimno bardzo odporny chemicznie (reaguje tylko z kwasem fluorowodorowym), w podwyższonej temperaturze jego reaktywność bardzo znacznie rośnie.

Główny związek niobu - pięciotlenek Nb2O5 właściwościami chemicznymi przypomina V2O5. Podobnie jak związki wanadu, kwasy niobowe ulegają daleko posuniętej kondensacji.

POWRÓT do tablicy

do góry strony

  Ta - tantal   (liczba atomowa 73)

 

średnia masa atomowa  180,948
wartościowość   +3  +4   +5 [konfiguracja elektronowa]

 Niebieskoszary, trudno topliwy metal. Temperatura topnienia aż 3000°C. Na zimno reaguje powoli z fluorem i kwasem fluorowodorowym, poza tym jest bardzo odporny chemicznie. W wyższych temperaturach reaguje z chlorem i stopionymi wodorotlenkami litowców. Bardzo odporny na korozję. Tworzy związki podobnie jak niob, najtrwalsze na +5 stopniu utlenienia.

 

POWRÓT do tablicy

do góry strony

do strony głównej