| kalcyt | ||
| CaCO3; minerał - marmur, szpat (szpat islandzki do wyrobu pryzmatów Nicola służących do polaryzacji światła, kryształ dwójłomny) | ||
| kalomel | ||
| chlorek rtęci(I), Hg2Cl2, nierozpuszczalny w wodzie | ||
| kamfora | ||
| związek organiczny z grupy terpenów. Płatki o charakterystycznym zapachu, bardzo łatwo sublimujące (znika jak kamfora). Naturalna kamfora jest prawoskrętna. Stosowana w lecznictwie w postaci olejku kamforowego. | ||
| kamień kotłowy | ||
| twardy osad odkładający się w kotłach i rurach doprowadzających wodę (a także w domowych czajnikach), powstający z mineralnych zanieczyszczeń wody (twardość wody). Są to głównie węglany, siarczany, fosforany i krzemiany wapnia i magnezu, a także wodorotlenek magnezu. | ||
| kamień winny | ||
| kwaśny winian potasu (wodorowinian potasowy), krystaliczny osad powstający w kadziach fermentacyjnych przy produkcji wina. Słabo rozpuszczalny w wodzie i alkoholu. | ||
| karbid | ||
| węglik wapnia CaC2; substrat do otrzymywania acetylenu w reakcji z wodą. Otrzymywany przez prażenie tlenku wapnia z koksem. | ||
| karboksylowa grupa | ||
| grupa kwasowa kwasów organicznych, —COOH. Silne oddziaływanie dwóch elektroujemnych atomów tlenu powoduje jonizację wiązania O–H. | ||
| karborund | ||
| węglik krzemu, SiC, krystaliczne ciało o twardości dorównującej diamentowi i o podobnej strukturze krystalicznej. Bardzo odporny chemicznie. Stosowany jako materiał ścierny. | ||
| karoten | ||
| prowitamina A, występuje w świecie roślinnym (marchewka) i zwierzęcym. Stosowany m.in. jako naturalny barwnik do żywności (pomarańczowy). Związek o dużym stopniu nienasycenia (stąd barwa). | ||
| katalizator | ||
| substancja, której obecność zmienia szybkość reakcji chemicznej. Bierze udział w procesie chemicznym, lecz po reakcji odtwarza się w takiej samej ilości w jakiej występowała przed reakcją. Nie zmienia stanu równowagi, jeśli zaś reakcja biegnie równolegle w kilku kierunkach, może podnosić wydajność w jednym z nich. Ujemny katalizator (spowalniający reakcję) nazywamy inhibitorem. | ||
| kation | ||
| jon dodatni, cząsteczka lub jej fragment pozbawiona jednego lub kilku elektronów. | ||
| kationit | ||
| żywica jonowymienna, wymieniająca jony dodatnie z roztworu na jon wodorowy. | ||
| katoda | ||
| elektroda, na której następuje redukcja | ||
| kauczuk | ||
| naturalna (drzewa kauczukowe, lateks) lub sztuczna (polimeryzacja butadienu) wielkocząsteczkowa substancja o dużej sprężystości. | ||
| kazeina | ||
| białko występujące w mleku, zawiera wapń i jony fosforanowe | ||
| ketony | ||
| grupa związków organicznych, produkt utlenienia alkoholi II-rzędowych. Charakteryzuje je grupa karbonylowa (CO) łącząca dwa łańcuchy węglowodorowe. Najpopularniejszym ketonem jest aceton (dimetyloketon) - szeroko stosowany rozpuszczalnik. | ||
| kinetyka chemiczna | ||
| dział chemii fizycznej zajmujący się badaniem szybkości procesów chemicznych i wpływem na tę szybkość czynników zewnętrznych, oraz wyjaśnianiem mechanizmów przemian chemicznych | ||
| koagulacja | ||
| proces łączenia się cząsteczek koloidalnych w większe skupiska (agregaty) i wypadanie ich z układu w postaci osadu | ||
| koalescencja | ||
| łączenie się małych kropelek zemulgowanej cieczy w większe krople, prowadzące w konsekwencji do rozwarstwienia się emulsji na dwie fazy | ||
| koenzym | ||
| niebiałkowy składnik biokatalizatorów - enzymów. Decyduje o typie katalizowanej przez dany enzym reakcji biochemicznej | ||
| kofeina | ||
alkaloid występujący w ziarnach kawy (~1%) lub liściach herbaty (~3%), pobudza centralny układ nerwowy. Filiżanka mocnej kawy lub herbaty zawiera od 100 do 300 mg kofeiny (teiny)  |
||
| koks | ||
| stała pozostałość po suchej destylacji węgla (ogrzewaniu węgla bez dostępu tlenu). Zawiera około 90% węgla pierwiastkowego. | ||
| kolagen | ||
| białko, charakteryzujące się dużą wytrzymałością mechaniczną, nierozpuszczalne w wodzie, zbudowany z długich spiralnych łańcuchów peptydowych powiązanych między sobą. Składnik ścięgien, chrząstek kości itp. Po częściowej hydrolizie przechodzi w żelatynę. | ||
| koloidy | ||
| układy dyspersyjne, dwufazowe, o wyglądzie układu jednolitego (roztworu). Cząsteczki fazy rozproszonej są niewidoczne gołym okiem, przechodzą przez większość materiałów filtracyjnych. Makroskopowo układ koloidalny od roztworu różni występowanie w koloidach efektu Tyndalla. Cząstki rozproszone mają rozmiary od 1 nm do 200 nm i wobec tego rozpraszają padające na nie światło, co jest widoczne przy obserwacji z boku wiązki światła przechodzącej przez układ koloidowy. (więcej) | ||
| kompleksy | ||
| związki kompleksowe, zbudowane z atomu centralnego i skoordynowanych wokół niego ligandów - jonów lub cząsteczek obojętnych. | ||
| kondensacja | ||
| 1. skraplanie pary lub przejście pary w stan stały (resublimacja) 2. reakcje kondensacji - łączenie się dwóch cząsteczek w nowy związek z wydzieleniem prostej cząsteczki (np.: estryfikacja, kwas+alkohol=ester + H2O) |
||
| konformacja | ||
| sposób ułożenia atomów i grup atomowych w cząsteczce wokół wiązania pojedynczego, spowodowane zahamowaniem wolnego obrotu dookoła wiązania (np. przeszkody steryczne) | ||
| kopolimer | ||
| polimer będący efektem polimeryzacji kilku różnych merów | ||
| korozja | ||
| zjawisko utleniania metali pod wpływem czynników zewnętrznych, prowadzące do zniszczenia przedmiotów z nich wykonanych. Jako zabezpieczenie stosuje się pokrywanie metali powłokami ochronnymi (lakiery, metale mniej szlachetne-cynkowanie, pokrywanie galwaniczne metalami szlachetnymi itp.) | ||
| korund | ||
| minerał Al2O3; szafir, rubin, topaz, ametyst, szmaragd. Ze względu na swą twardość korund pospolity stosowany jest jako materiał ścierny. | ||
| kraking | ||
| proces rozrywania długich łańcuchów węglowodorów występujących w wysokowrzących i mniej przydatnych frakcjach ropy naftowej, w celu otrzymania substancji o krótszych łańcuchach, bardziej przydatnych (benzyny, nafta). | ||
| kreda | ||
| CaCO3 | ||
| krezol | ||
| metylofenole; trzy izomery podstawienia o-, m-, p-; występują w smole węglowej, silne antyseptyki o charakterystycznym fenolowym zapachu (ich roztwór w mydle zwany lizolem był jednym z silniejszych środków dezynfekujących) | ||
| krystalizacja | ||
| sposób oczyszczania substancji, polegający na rozpuszczeniu na gorąco substancji oczyszczanej w rozpuszczalniku, który charakteryzuje się dość znaczną zmianą rozpuszczalności oczyszczanej substancji od temperatury. Gorący, nasycony roztwór oczyszczanej substancji pozostawia się do powolnego ochłodzenia, co powoduje przesycanie roztworu i wypadanie kryształów substancji oczyszczanej, przy jednoczesnym pozostaniu zanieczyszczeń w roztworze (ze względu na ich ilość o wiele później dochodzi do ich ewentualnego wytrącenia z roztworu). | ||
| kryształ | ||
| postać substancji charakteryzująca się regularną budową przestrzenną (wzajemnym ułożeniem cząsteczek lub jonów tworzących kryształ). Prócz kryształów stałych występują również ciecze o uporządkowanej strukturze wewnętrznej tzw. ciekłe kryształy. | ||
| krzemionka | ||
| SiO2; teoretyczny bezwodnik kwasu krzemowego, rozpuszczalna w stężonych ługach (szkło wodne); stopiona zastyga powoli w szkło kwarcowe (optyka UV) | ||
| krzemoorganiczne związki | ||
| związki organiczne zawierające w swej strukturze atomy krzemu wiązane bezpośrednio z atomami węgla, silany, siloksany, silikony | ||
| ksyleny | ||
| dimetylobenzeny; trzy izomery podstawienia o-, m-, p- | ||
| kwarc | ||
| minerał SiO2, kryształ górski, ametyst, agat. | ||
| kwasy | ||
| cząsteczki lub jony mogące w procesie dysocjacji być donorem jonu wodorowego | ||
| kwasy wielowodorotlenowe | ||
 Kwas szczawiowy - najprostszy z szeregu kwasów dwukarboksylowych. Z jonami wapnia tworzy nierozpuszczalną sól - szczawian wapnia. Sól ta jest podstawowym składnikiem kamieni nerkowych. W wielu roślinach występuje w postaci kryształów o charakterystycznych kształtach (tzw. gruzły szczawianu wapnia). Następne w szeregu homologicznym to kwas malonowy i bursztynowy. Kwas winowy - istnieje w czterech postaciach: izomerów – L(+); D(-); kwas mezowinowy – oraz racematu tzw. kwasu gronowego (LD).  |
||