racemat
	równomolowa mieszanina (roztwór o równych stężeniach) enancjomerów, nie wykazuje skręcalności płaszczyzny światła spolaryzowanego, bowiem kąt skręcenia przez formę D jest idealnie równy kątowi skręcenia w stronę przeciwną przez formę L
radiochemia
	dział chemii, chemii fizycznej zajmujący się właściwościami chemicznymi i fizykochemicznymi substancji promieniotwórczych i innych poddanych działaniu różnego typu promieniowania jądrowego
rafinacja
	proces oczyszczania, termin stosowany zazwyczaj w stosunku do procesów otrzymywania produktów wyższej czystości niż powszechnie stosowane
Raoulta prawo
	dla danego składnika ciekłej mieszaniny prężność pary nad roztworem jest proporcjonalna do ułamka molowego tego składnika w roztworze (więcej)
rdza
	produkt elektrochemicznej korozji stopów żelaza, złożony głównie z wodorotlenków żelaza, nie przylega ściśle do powierzchni i nie chroni przed dalszą korozją
reakcja uboczna
	mniej wydajna reakcja, w przypadku gdy te same substraty przechodzą w dwa lub więcej różnych produktów (reakcja między substratami biegnie w kilku kierunkach)
reakcje łańcuchowe
	reakcje złożone z powiązanych ze sobą i kolejno następujących po sobie procesów. Zaczynają się reakcją inicjującą, po niej następują kolejne, najczęściej kilkuetapowe procesy, w których odtwarza się czynnik inicjujący, i które trwają aż do momentu zaniku substratów lub wygaśnięcia procesu z powodu dezaktywacji czynnika inicjującego
reakcje - typy (więcej)
	syntezy - analizy - wymiany podstawienia (substytucji) - przyłączenia (addycji) utlenienia (dezelektronacji) - redukcji (elektronacji) odwracalne - nieodwracalne główne - uboczne egzotermiczne - endotermiczne jonowe - rodnikowe (fotochemiczne) - atomowe - cząsteczkowe
redoksowe reakcje
	reakcje, w których następuje wymiana ładunku między reagentami, w wyniku której jedne atomy podwyższają swój stopień utlenienia (reduktory, utleniają się) kosztem innych, które go obniżają (utleniacze, redukują się).(potencjał redoks)
reguła przekory
	reguła Le Chateliera - reguła przekory; jeżeli układ będący w stanie równowagi jest poddawany działaniu bodźców zewnętrznych, które tę równowagę zakłócają, to w układzie zajdą takie zmiany, które osłabią wpływ bodźców zewnętrznych (każda akcja rodzi reakcję).
rektyfikacja
	proces dokładnego rozdzielania mieszaniny cieczy poprzez kolejne procesy destylacji, prowadzone najczęściej w sposób ciągły w kolumnie rektyfikacyjnej, na której zachodzą kolejno wielokrotnie procesy mikrodestylacji
rodanki
	tiocyjaniany, sole kwasu tiocyjanowego H-S-CN
rodnik
	a) cząsteczka zawierająca niesparowany elektron, bardzo reaktywna, trudna do obserwacji w stanie wolnym ze względu na najczęściej bardzo krótki czas życia b) ugrupowanie atomów, które bierze udział w wielu reakcjach chemicznych bez zmiany składu i budowy np.: –CH3, C6H5–, –C(CH3)3
ropa naftowa
	ciekła kopalina, mieszanina węglowodorów wszelkich typów, od prostych, krótkich łańcuchów po aromatyczne związki skondensowanych pierścieni. Podstawowe źródło pozyskiwania benzyn i innych paliw płynnych, asfaltów, substratów do syntezy chemicznej otrzymywanych poprzez destylacje, kraking, reforming i dodatkową obróbkę uszlachetniającą
rozpuszczalność
	zdolność danej substancji do tworzenia roztworów rzeczywistych w konkretnym rozpuszczalniku. Wyrażana jako ilość gramów substancji, która jest potrzebna do uzyskania roztworu nasyconego w danej temperaturze z 100 g rozpuszczalnika. Wartość ta zależy nie tylko od substancji rozpuszczanej, lecz także od rodzaju rozpuszczalnika i temperatury.
roztwory izotoniczne
	roztworami izotonicznymi nazywamy takie roztwory, które charakteryzuje identyczne ciśnienie osmotyczne
roztwór
	układ dyspersyjny, jednorodny (jednofazowy), dwu lub więcej składnikowy o dyspersji molekularnej (rozpad substancji rozpuszczonej na pojedyncze cząsteczki, jony, ewentualnie niewielkie - dwu- trójcząsteczkowe asocjaty). - nasycony roztwór: roztwór pozostający w stabilnej równowadze z fazą stałą substancji rozpuszczonej - przesycony - o stężeniu większym niż nasycony, metastabilny, nietrwały w zetknięciu z fazą stałą (natychmiast wykrystalizowuje nadmiar substancji rozpuszczonej); możliwy do otrzymania przez powolne ochładzanie roztworu nasyconego w wyższej temperaturze
równowaga Donnana
	równowaga membranowa: jeśli dwa roztwory elektrolitów rozdzielimy błoną półprzepuszczalną, i jeżeli przynajmniej w jednym z tych roztworów będą jony niezdolne do przechodzenia przez pory błony półprzepuszczalnej, to ze względu na ciśnienie osmotyczne i konieczność elektrycznej obojętności każdego z tych roztworów nastąpi przepływ niektórych małych jonów pomiędzy roztworami, aż do uzyskania równowagi. Doprowadzi to do zaistnienia różnych stężeń tych samych jonów po obu stronach błony. Jeśli do tych roztworów zanurzymy odpowiednie elektrody, powstanie ogniwo stężeniowe o pewnej SEM, ta różnica potencjałów nosi nazwę potencjału membranowego.
równoważnik elektrochemiczny
	ilość substancji wydzielona na odpowiedniej elektrodzie w wyniku przepłynięcia przez elektrolizer w czasie elektrolizy ładunku 1 C; wartość stałej k w równaniu m=k.i.t (m-masa wydzielona na elektrodzie, k - współczynik, i - natężenie prądu w A, t - czas w sekundach. Jeżeli przez roztwór w elektrolizerze przepłynie ładunek równy stałej Faradaya F (96 480 C) to na elektrodach utlenią się lub zredukują ilości  jonów równe w gramach ich masie jonowej podzielonej przez wielkość ładunku pojedynczego jonu, lub ogólnie na każdej z elektrod zobojętnieniu ulegnie 1 mol ładunku.
ryboza
	cukier prosty, aldopentoza, składnik kwasów rybonukleinowych
rzędowość
	a) węgla - ilość bezpośrednich wiązań z innymi atomami węgla b) grup funkcyjnych (bez amin!) - rzędowość równa rzędowości węgla, do którego jest przyłączona dana grupa funkcyjna (np. alkohole I i II i III rzędowe) c) rzędowość amin określa ilość grup podstawionych w cząsteczce amoniaku: –NH2 pierwszorzędowe, –NRH drugorzędowe, –NR1R2 trzeciorzędowe, N+R1R2R3 czwartorzędowe sole amoniowe