Stereogramy <o> - 3 wymiary na płaszczyźnie

Co to jest stereogram? do góry

Stereogramy były niegdyś bardzo modne. Osoba, która coś takiego właśnie ogląda potrafi wydawać okrzyki typu: "widzę, widzę!", jakby doznała olśnienia. A powodem tego zachowania jest kartka pokryta przypadkowymi wzorami, kolorowymi lub czarnobiałymi, na której z pozoru nie widać nic sensownego. W skrócie stereogramy to zwykle kolorowe (choć bywają i czarnobiałe) obrazki, na pierwszy rzut oka przypominające kolorową, futurystyczną wykładzinę podłogową albo wątpliwej wartości artystycznej gobelin. Niektóre z nich wyglądają jak zniekształcone fotografie albo plansze składające się z wielu tysięcy różnobarwnych kropek. Naukowym terminem określającym stereogram jest "obraz stereoskopowy". Za tym terminem kryje się pojęcie obrazu noszącego cechy trójwymiarowości, czyli technika przedstawiania obrazu na płaszczyźnie w taki sposób, aby sprawiał on wrażenie trójwymiarowego jeżeli odpowiednio nań popatrzymy. Stereogram jest złudzeniem optycznym opartym na ściśle określonych podstawach matematycznych. Jednocześnie jest to zjawisko bardzo złożone w porównaniu z innymi złudzeniami. Ale schemat zawsze pozostanie ten sam - wszystkie stereogramy składają się z powtórzonych poziomo, lekko różniacych sią od siebie, wzorków (które równie dobrze mogą być losowo narysowanymi czarnymi kropkami). Patrząc po raz pierwszy na stereogram nie widzimy nic prócz kropek lub wzorków, jeśli jednak spojrzymy na ten sam obrazek używając pewnej techniki, zobaczymy coś czego wcześniej nie było widać i co w dodatku jest trójwymiarowe. Jeśli jeszcze nigdy nie miałeś/aś do czynienia z takimi obrazkami, to na tej stronie będziesz mógł/mogła poćwiczyć swoje możliwości w tej dziedzinie. Stereogramy może stworzyć każdy. Napisanie programu do ich rysowania opartego na opisanym schemacie nie powinno zająć średniozaawansowanemu programiście więcej niż parę godzin, a jeśli ktoś nie czuje się w tym mocny, to może poszukać w Internecie programów shareware, pozwalających bawić się w trzy wymiary.

Odrobina historii do góry

Już w XIX wieku znano pojęcie trójwymiarowości. Szaloną popularnością cieszył się wówczas fotoplastykon. Na zasadzie podobnej do działania fotoplastykonu opiera się oglądanie stereogramów. Po raz pierwszy zaprezentowano je w Stanach Zjednoczonych. Pierwsza ksiazka z kilkunastoma takimi obrazkami pt. "Magic Eye" zrobiła tam furorę (ponad 1 mln sprzedanych egzemplarzy). Potem pojawiło się więcej takich wydawnictw. W Polsce zostały również wydane książki ze stereoskopowymi obrazkami, m.in. "Magiczne oko" (w oryg. "Magic Eye"). Powstanie stereogramów nie jest możliwe bez pomocy komputera - ręczne rysowanie kropek nie wchodzi w rachubę! (można tak stworzyć jedynie bardzo proste stereogramy, podobne do przykładów poniżej). Pierwsze stereogramy były tworzone z dużej liczby losowo pokolorowanych kropek, skąd wzięły się nazwy RDS, SIRDS i DIRDS. RDS - ang. Random Dot Stereogram, SIRDS - ang. Single Image Random Dot Stereogram. Zwykły obrazek RDS jest efektem złudzenia optycznego wytworzonego za pomocą losowo rozrzuconych kropek. Z historycznego punktu widzenia kolejnym osiągnięciem w dziedzinie stereogramów było stworzenie obrazka zawierającego dwa ukryte obrazy trójwymiarowe (DIRDS - ang. Dual Image Random Dot Stereogram).

Jak to działa? do góry

Niewiele osob zdaje sobie sprawę z faktu, że zdolność widzenia przedmiotów w sposób trójwymiarowy zawdzięczamy temu, że posiadamy dwoje oczu. Gdybyśmy mieli tylko jedno oko, świat bylby dla nas płaski, a oceny odległosci moglibyśmy dokonywać tylko na podstawie zmian ostrości widzenia (przedmioty dalsze są mniej wyraźne). Nasze oczy osadzone są w odległości paru centymetrów od siebie, dlatego każde z nich patrzy na świat z innej perspektywy i przesyła do mózgu inny obraz. Są one przesunięte względem siebie o 6-7 stopni. Dopiero mózg skleja je w jeden, już trójwymiarowy! Mózg rozpoznaje odległości na podstawie różnic w obrazach dostarczonych do niego przez lewe i prawe oko. Obiekty które są bliżej nas są bardziej przesunięte niż te dalsze. Można to sprawdzić w prosty sposob: wyciągasz przed siebie rękę z wystawionym kciukiem. Popatrz lewym a potem prawym okiem. Zauważysz z pewnością, że kciuk za kazdym razem był na tle innych przedmiotów. Mechanizm ten wykorzystano np. przy budowie okularów do gier 3D. Każdemu oku podaje się inny, odpowiednio narysowany rysunek (przedstawiający scenę z gry), a mózg je przetwarza.

Postrzeganie dowolnego przedmiotu z otoczenia można wyobrazić sobie jako dwa promienie padające po najkrótszej drodze od każdego oka na przedmiot. Promienie te spotykają się dokładnie w miejscu obserwowanego obiektu. Odległość punktu przecięcia promieni od naszych oczu nosi nazwę ogniskowej. Stereogramy wykorzystują dwa zjawiska związane ze sposobem przekazywania informacji przez narząd wzroku.

  1. Kiedy obserwowany przedmiot zbliża się lub oddala, mózg stara się aby oczy widziały go jednocześnie. Kiedy obiekt zbliża się, linie wzroku zbliżają się do siebie, kiedy się oddala, linie wzroku rozsuwają się. Mózg zna położenie oczu i ta informacja pozwala mu ocenić odległość.
  2. Ponieważ oczy znajdują się w różnych miejscach głowy, nie zawsze widzą to samo. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy gdy patrzymy na krawędź jakiegoś przedmiotu.

Podobnie jest ze stereogramami. Gdy krzyżujesz wzrok za obrazkiem lewe i prawe oko odbiora rózne obrazy. Na podstawie pewnych różnic w obrazach mózg "wyliczy" obrazek, który jest ukryty.

Proszę spojrzeć na powyższy rysunek. Na płaszczyźnie obrazka (oznaczonej na rysunku: PO) znajdują się dwa punkty ułożone na tym samym poziomie w pewnej odległości od siebie. Jeśli jedno oko patrzy na jeden punkt, a drugie oko - na drugi, mózg odbiera to jako obraz jednego punktu (dwa zlewają się w jeden), ale znajdującego się "za kartką". Jeśli dwa punkty oddalimy od siebie bądź przybliżymy (w poziomie), wywoła to efekt oddalania bądź przybliżania tego trzeciego punktu. W ten sposób buduje się głębię.

Jak to zobaczyć? do góry

Kluczem do ogladania stereogramow jest widzenie rozbieżne. Polega ono na patrzeniu nie na kartkę (lub monitor) z rysunkiem ale poza nią. Z czasem człowiek uczy się manipulować ogniskową wzroku, jednak niezbędny jest trening. Jedni mogą zobaczyć zawartość stereogramu w ciągu kilku sekund, inni dopiero po kilkunastu minutach wpatrywania się w kartkę. Generalnie trójwymiarowego obrazu nie mogą zobaczyć tylko ludzie z poważną wadą wzroku.

Kilka metod na ułatwienie "zobaczenia" stereogramu

W razie kłopotów z ostrością na monitorze można spróbować mrugnąć kilka razy.

Początki są trudne, ale naprawdę warto poćwiczyć. Mi nauka zajęła jakieś dwa lata od czasu gdy ujrzałem pierwsze przykłady stereogramów i po wielu próbach stwierdziłem, że chyba jestem niezdolny do ich oglądania, do chwili, gdy wreszcie udało mi się ujrzeć w którymś z nich "drugie dno". Na początek polecam ćwiczenia na prostych sterogramach takich, jak pokazane ponizej. Po obejrzeniu kilkunastu obrazków nabiera się takiej perfekcji, że wystarcza kilka chwil i już widzimy co jest w środku. Jeżeli wiesz już w jaki sposób zobaczyć stereogram to życzę dobrej zabawy.

Proste stereogramy do góry

D........D........D........D........D........D........D........D........D........D........D........D
C......C......C......C......C......C......C......C......C......C......C......C......C......C
B.....B.....B.....B.....B.....B.....B.....B.....B.....B.....B.....B.....B.....B.....B
A...A...A...A...A...A...A...A...A...A...A...A...A...A...A...A...A...A

Oto pierwszy przykład stereogramu, który jest zarazem najbardziej prymitywny. Każdy z Was może bezproblemowo stworzyć tą techniką swój własny stereogram używając dowolnego edytora tekstowego. Litery w wierszach są w różnych odległościach od siebie, dzięki czemu widzimy je bliżej lub dalej od nas. Tak więc wiersz z literami D powinien być najbardziej oddalony od Was a wiersz z literami A powinien być najbliżej Was.


...........

..................
Ten stereogram różni się od poprzedniego tym że mamy tu do czynienia z obrazkami monet zamiast liter. W drugim wierszu powinniście zobaczyć monety na dwóch poziomach.Takie stereogramy można tworzyć za pomocą programów graficznych.

Moja kolekcja stereogramów do góry

Stereogramy kolorowe

1.jpg46KB640x480 2.jpg22KB640x480
3.jpg33KB640x480 3way.gif290KB658x692
4.jpg42KB640x480 5.jpg35KB640x480
7.jpg44KB640x480 8.jpg32KB640x480
10.jpg38KB640x480 11.jpg46KB640x480
12.jpg17KB640x480 13.jpg25KB640x480
14.jpg35KB640x480 15.jpg40KB640x480
16.jpg36KB640x480 17.jpg35KB640x480
airpl.gif124KB640x480 amazing.gif58KB640x256
ar.jpg22KB768x128 bowlands.gif150KB640x479
brickface.gif128KB640x480 btvnrds.gif287KB540x765
camera.gif263KB640x400 cones.gif224KB640x480
cos.gif289KB800x600 crater.jpg212KB800x600
crossed.gif112KB461x416 cycle.gif168KB640x480
cynthia.gif137KB432x600 dhole.gif219KB800x600
dices.gif296KB800x600 dinosaur.gif160KB640x480
dogbot.gif408KB800x600 dragon.gif194KB640x480
eagle.gif211KB640x480 escherm.gif231KB600x400
f14.gif222KB800x600 face.gif36KB800x600
final_satin.jpg156KB800x600 footbone.jpg77KB800x600
grate.gif85KB698x720 h2o.gif281KB800x600
head.gif170KB800x600 hidimg17.gif121KB800x600
horse1.gif242KB1024x768 indysys.jpg189KB800x600
julia_1.gif384KB898x788 kostka.gif260KB600x480
light.jpg191KB800x600 logo.gif154KB640x480
maelstrom.gif250KB798x599 newmouse.jpg360KB800x1130
outerspace.gif160KB640x480 pipes.gif342KB673x844
plane.gif163KB640x480 planes.jpg182KB800x600
propell.gif301KB800x600 ringscube.gif260KB600x480
s01.jpg121KB720x480 s02.jpg150KB640x421
s03.jpg125KB640x422 s04.jpg111KB640x422
s05.jpg93KB640x420 s06.jpg79KB640x419
s07.jpg75KB640x421 s08.jpg138KB640x420
sailboat.gif163KB640x480 shade.jpg100KB800x600
sickster.gif154KB640x479 sine.gif370KB752x682
sirds-honey.jpg216KB800x600 sirds-marble.jpg81KB800x600
sirds-plasma.jpg128KB800x600 sirds-swirl.jpg163KB800x600
sirds-wood.jpg70KB800x600 sisbench.jpg87KB800x600
solarsys.gif119KB770x445 space.gif53KB770x445
spider2.gif204KB640x480 steps.gif47KB640x480
teapot.gif182KB637x400 torus.gif118KB800x600
tricer.gif245KB780x582 tube.gif207KB640x480
updown.gif352KB945x584 waveufo.gif317KB640x480
wynik.gif104KB640x512 zigzag.gif141KB640x480

Stereogramy czarno-białe

ash.gif243KB598x395 box.jpg219KB800x600
cube.gif229KB800x600 deephole.gif55KB640x256
demilo.gif363KB770x445 donnasis.jpg110KB800x561
geom.gif41KB640x256 hiv.gif275KB800x600
mandelsinc.gif325KB770x445 mono_splash.gif214KB1800x1200
no6.gif229KB800x600 tap.gif235KB599x396

Stereogramy RDS

3degapic.gif33KB640x350 3dodie.gif68KB800x600
3dplanes.gif32KB640x350 6.jpg59KB640x480
9.jpg55KB640x480 aircar.jpg232KB800x600
anything.gif44KB639x467 bird.gif599KB800x600
core.gif147KB640x480 dinos.gif54KB770x445
dirds.gif8KB320x160 earthrds.gif181KB690x485
enterpr2.gif43KB639x467 escher.gif44KB639x467
escher4.gif50KB640x480 faeries.gif269KB640x480
fighter.jpg205KB800x600 glassp1.gif50KB640x480
grimace.gif46KB640x480 horse.gif533KB1024x768
mandelbrot.gif66KB800x564 map.gif73KB640x256
mdino.jpg179KB800x600 mindtest.gif44KB639x467
pumpjack.jpg135KB604x464 rays.gif142KB640x480
rds1.jpg247KB640x480 revcone.gif44KB639x467
rybka.gif23KB489x317 shuttle.jpg235KB770x445
sirds-dots.jpg264KB800x600 solids.jpg188KB770x445
spiral.gif33KB640x350 spokes.gif33KB640x350
startrek.gif43KB639x467 stereo.jpg35KB400x300
stereo1.jpg99KB640x480 s_kloss.gif30KB640x512
templrds.gif117KB480x405 tri.gif43KB640x470
twisterr.gif25KB640x256 xwing.gif43KB639x467

Ostatnia modyfikacja: 2000-05-27


ZajaczekŁączka Zajączka (Funny Bunny)