|
1864
Pierwszym środkiem transportu miejskiego w Gdańsku jest omnibus konny
kursujący na trasie z Gdańska do
Sopotu. Zarządza nim firma przewozowa "Thiel, Goldwied und Hadlich", jednak
konkurencyjność kolei sprawia, że
rentowność linii omnibusowej maleje.
1871
Ruch omnibusów konnych zostaje zawieszony. Powodem jest zbyt silna
konkurencja kolei, która znacznie
wygrywa bitwę o pasażera dzięki mniejszemu czasowi podróży pomiędzy
Gdańskiem a Sopotem. Także w tym roku
firma Deustche Pferdeeisenbahn z Berlina dostaje koncesję na wybudowanie
linii tramwaju konnego z centrum Gdańska
do dzielnicy Wrzeszcz oraz w drugim kierunku do dzielnicy Św. Wojciech.
1872
W maju rozpoczynają się prace budowlane na linii tramwaju konnego z centrum
Gdańska do dzielnicy Wrzeszcz.
Jednocześnie koncesja na tramwaj konny zostaje poszerzona o linię z
Wrzeszcza do podmiejskiej jeszcze wtedy Oliwy.
1873
Pierwsza linia tramwaju konnego zostaje uruchomiona 23 czerwca. Kursuje ona
z Targu Siennego w
Śródmieściu do Oliwy przez Wrzeszcz. Cała linia ma długość 10 km, jest
jednotorowa z rozstawem szyn 1435 mm,
posiada kilka mijanek. Tabor stanowi 25 wagonów, z czego 18 ma dwa poziomy
pasażerskie.
Pierwsza zajezdnia tramwajowa w Gdańsku położona jest w środku trasy: we
Wrzeszczu, przy dzisiejszej ulicy
Partyzantów. Pod koniec pełniła ona funkcję zajezdni autobusowej, aby zostać
w końcu zlikwidowaną na początku lat
90-tych.
1874
Zawieszona jest linia z Wrzeszcza do Oliwy. Silna konkurencja kolei znów
daje znać o sobie. Torowisko zostaje
rozebrane a majątek berlińskiej firmy przejmuje gdańska firma Otto
Braunschweig i Oskar Kupferschmidt. Nowi
właściciele zakładają rozwój sieci poprzedzany jednak oceną rentowności.
1878
Po ocenie rentowności w czerwcu uruchomiono linię tramwaju konnego ze
Śródmieścia do dzielnicy Orunia,
rezygnując z dalszego jej prowadzenia do dzielnicy Św. Wojciech. Dla potrzeb
tej linii zakupiono 4 nowe wagony, które
jako zajezdnię obrały sobie małą drewnianą halę postojową na Oruni.
1883
Uruchomiona zostaje linia śródmiejska, która wiodła od Bramy Wyżynnej przez
ulicę Długą i Długi Targ do Bramy
Żuławskiej i Dolnego Miasta. Na znacznej długości trasa ta była dwutorowa.
Drugą w mieście zajezdnię tramwajową
zlokalizowano na Dolnym Mieście, na końcu obecnej ulicy Łąkowej, w której
umieszczono 12 wagonów typu lekkiego.
Zajezdnię tę niestety zamknięto pod koniec lat 90-tych, usuwając trakcję
napowietrzną z hal oraz terenu zajezdni.
Kanały w halach zostały zakryte deskami, gdzie stworzono parking strzeżony.
Mała pętla obok zajezdni szczęśliwie
ostała się razem z trakcją i stanowi ona prawie stały punkt we wszelkich
imprezach miłośniczych w Gdańsku.
1886
W lipcu otwarta zostaje druga linia śródmiejska z dworca kolejowego
znajdującego się wtedy przy dzisiejszej
ulicy Toruńskiej przez Główne Miasto do Targu Rybnego. Trasa ta była w
całości jednotorowa. W maju powstała
ostatnia linia tramwaju konnego ze Śródmieścia do dzielnicy Siedlce, gdzie
ulokowano drewnianą halę postojową.
1891
Firma Danziger Strassen-Eisenbahn od tej chwili jest właścicielem gdańskiej
sieci tramwajowej liczącej sobie 21 km torów, 58 wagonów. Rocznie tramwaje
przewoziły około 3 mln pasażerów. Na świecie uruchomiono pierwszy tramwaj
elektryczny. Era tramwaju konnego dobiega w Gdańsku ku końcowi. Oprócz
tramwai miejskich istnieją w Gdańsku także dwa inne odcinki tramwaju
konnego. Pierwszy z nich to ponad kilometrowej długości trasa od
dzisiejszego przystanku kolejowego Gdańsk Brzeźno, leżącego na trasie
pociągu Gdańsk - Nowy Port, do osady wypoczynkowej Brzeźno [dzisiejszy
przystanek tramwajowy 'Brzeźno']. Była to jednotorowa linia o rozstawie szyn
630 mm w całości należąca do Hermana Kulinnga. Istniała do 1900 roku. Drugi
odcinek tramwaju konnego kursował w Sopocie na trasie długości 2 km o
prześwicie toru 800 mm. Podobnie jak linia w Brzeźnie był to odcinek
prywatny.
1894
Zapadła decyzja o elektryfikacji gdańskiej sieci tramwajowej. Również w tym
roku firma AEG z Berlina wykupiła firmę Danziger Strassen Eisenbahn.
1895
Firma AEG przystąpiła do przebudowy torów, montażu sieci trakcyjnej oraz do
budowy elektrowni, którą zlokalizowano w śródmieściu przy Targu Rakowym.
Elektrownia wyposażona była w dwie maszyny parowe zasilane węglem
transportowanym po torach tramwajowych. Równocześnie zakupiono 45
dwuosiowych wagonów silnikowych, które miały posłużyć do obsługi pierwszej
linii tramwaju elektrycznego wraz z wagonami tramwaju konnego zaadaptowanymi
na doczepy.
1896
Pierwsze jazdy próbne tramwaju elektrycznego odbyły się 26 czerwca, jednak
pierwsze regularne połączenie uruchomiono dopiero 12 sierpnia w kierunku
Oruni oraz w kierunku Siedlec. Do Wrzeszcza z Centrum pierwszy tramwaj
elektryczny pojechał dopiero 28 sierpnia, gdyż istniała konieczność
usunięcia kolizji sieci trakcyjnej z napowietrznymi przewodami
telefonicznymi i energetycznymi. Do końca roku wszystkie linie tramwaju
konnego doczekały się elektryfikacji, a dodatkowo wybudowano jeszcze
dwutorowe połączenie z Targu Drzewnego do budowanego obecnego Dworca
Głównego. Wydłużono także istniejącą linię tramwajową z Targu Rybnego przez
ul. Wałową do Podwala Grodzkiego. Przy elektryfikacji sieci tramwajowej nie
obyło się bez problemów przy stawianiu konstrukcji dla trakcji elektrycznej
na mostach ruchomych. Po zakończeniu elektryfikacji firma AEG przekazała
tramwaje pod administrację firmy Allgemeine Strassen und Eisenbahn
Gesellschaft w Gdańsku. Rok 1896 otwiera dzieje tramwaju elektrycznego w
Gdańsku.
1899
W Nowy Porcie powstaje druga firma tramwajowa pod nazwą Danziger Elektrische
Strassenbahn, z niem. Gdańskie Tramwaje Elektryczne. Jednocześnie
przystępuje ona do budowy dwóch jednotorowych linii tramwajowych: z Nowego
Portu przez Brzeźno do Wrzeszcza oraz drugiej, z okolic stoczni do
śródmieścia Gdańska. Nową zajezdnię wraz z elektrownią zlokalizowano przy
obecnej ulicy Władysława IV. Elektrownia dostarczała prądu również
mieszkańcom Nowego Portu, a hala zajezdni służy do dzisiaj gdańskim
tramwajom jako lakiernia.
1900
Pierwszy tramwaj z Nowego Portu do Brzeźna rusza 7 września, a tydzień
później z Nowego Portu przez Nabrzeże Wiślane do Stoczni Schichau'a. W
październiku linia w kierunku śródmieścia przedłużona zostaje do
Kassubischer Markt, nie istniejącego już placu w centrum Gdańska u zbiegu
dzisiejszych ulic Rajskiej i Gnilnej.
1901
Zakończono budowę planowanych tras tramwajowych. Uruchomiono odcinki z
Brzeźna do ul. Waryńskiego we Wrzeszczu oraz z Kassubischer Markt do Żurawia
[tego słynnego z pocztówek z Gdańska] przez ul. Szeroką. Firma DES miała
wówczas 36 wagonów do obsługi obu tras: 20 silnikowych i 16 doczepnych.
Firma ALS z Wrzeszcza przedłuża w tym samym czasie jednotorową linię z
Wrzeszcza do Oliwy. Tym razem linia przebiega dalej od kolei, wzdłuż ul.
Wita Stwosza. Pętla tej linii zostaje zlokalizowana przed głównym wejściem
do Parku Oliwskiego.
1903
Linia z Wrzeszcza do Oliwy zostaje przebudowana na dwutorową. Równolegle
firma ALS z Wrzeszcza dokonała zakupu 22 dużych czteroosiowych wagonów
silnikowych. 1 lipca stworzona zostaje spółka akcyjna Danziger Elektrische
Strassenbahn A.G. z siedzibą we Wrzeszczu. Istnieje ona aż do 1942 roku. Do
nowej firmy ALS z Wrzeszcza wniosła 22.4 km tras, 67 wagonów silnikowych i
67 doczepnych, elektrownię zasilającą oraz 4 zajezdnie. DES z Nowego Portu
wniosła z kolei 14.3 km tras, 20 wagonów silnikowych, 16 doczepnych oraz
zajezdnię wraz z elektrownią.
1904
Połączenie dwóch sieci tramwajowych w jedną nastąpiło 8 czerwca poprzez
połączenie wrzeszczańskiej linii z centrum Gdańska do Wrzeszcza z Podwalem
Grodzkim przed nowym Dworcem Głównym. Połączenie to wybudowane zostało na
istniejącym do dziś wiadukcie Błędnik nad torami kolejowymi. Od teraz przed
Dworzec Główny kierowano co drugi skład tramwajowy. W tym roku nastąpiło
także uzupełnienie taboru przez zakup 4 czteroosiowych wagonów silnikowych
identycznych jak wagony eksploatowane od roku 1901.
1905
Zakupiono nowe wagony doczepne do wagonów silnikowych kupionych rok
wcześniej.
1908
Jednotorowa linia z rynku w Oliwie przez ul. Pomorską do kąpieliska w
Jelitkowie została uruchomiona 18 lipca, na którą trzeba było przesiadać się
przy wejściu głównym do Parku Oliwskiego na linię do Śródmieścia. Zakupione
zostały 2 czteroosiowe wagony silnikowe.
1911-1914
W warsztatach w zajezdni na Łąkowej wybudowano 21 doczep tramwajowych.
1913
Zakupiono 5 czteroosiowych wagonów silnikowych, identycznych do tych, jakie
zostały kupione dla gdańskich tramwai w roku 1908.
1914
Dokonano zakupu uzupełniającego 6 wagonów silnikowych w Hamburgu. Z dniem 1
maja wprowadzono numerację linii, które zastąpiły dotychczasowe tablice
kierunkowe z nazwą krańca docelowego. Linie, które stworzono: linia 1:
Śródmieście - Oliwa; linia 2: Śródmieście - Wrzeszcz; linia 3: Śródmieście -
Oliwa; linia 4: Śródmieście - Siedlce [Emaus]; linie 5, 6, 7 kursowały
wyłącznie po Śródmieściu; linia 8: Żuraw - Nowy Port - Brzeźno; linia 9:
Brzeźno - Wrzeszcz; linia 10: Oliwa - Jelitkowo.
1917
W lutym zaczęło brakować węgla. Źle utrzymane torowiska powodowały, że na
porządku dziennym były awarie wagonów oraz wykolejenia.
1919
W styczniu nastąpił kryzys. Zawieszono kursowanie linii 5, 6, 7 kursujących
w Śródmieściu, linii 8 kursującej na trasie Nowy Port - Brzeźno oraz całej
linii nr 9. Pod koniec roku zaczęto przywracać zawieszone linie, zmieniając
przy okazji częściowo numerację linii. I tak linie 1 i 2 skierowano przed
Dworzec Główny.
1925
W ramach opracowanego planu modernizacyjnego i zaciągniętego w jednym z
banków londyńskich kredytu przez DES AG zakupiono w gdańskiej Danziger
Waggon Fabrik [z niem. Gdańska Fabryka Wagonów] 5 wagonów silnikowych i 12
doczepnych. Przystąpiono także do budowy trasy z centrum Gdańska w kierunku
Stogów.
1926
Zlikwidowano nieużywane liniowo torowisko na ul. 3 Maja, które służyło jako
techniczne. 1 stycznia tramwaje gdańskie mają pierwszą konkurencję w
komunikacji miejskiej: otworzona zostaje pierwsza linia autobusowa do Sopotu
przez firmę Danziger Verkehrs Gesselshaft.
1927
Gdańska Fabryka Wagonów dostarczyła 24 dwuosiowe wagony silnikowe. 4 lipca
zainaugurowała swą działalność linia na Stogi. Znów tabor zasiliły wagony.
Były to: 10 doczep, wagon-odkurzacz do czyszczenia torowisk oraz specjalna
szlifierka torowa. 1928 Modernizowano połączenie centrum miasta z Nowym
Portem. Zajezdnia Nowy Port otrzymała nową 5-torową halę, istniejącą do
dziś.
1929
Zlikwidowana została trasa wzdłuż nabrzeża portowego. W zamian wybudowano
ul. Marynarki Polskiej z dwutorową linią tramwaju położoną między jezdniami.
Także w tym roku powstały w Nowym Porcie dwie pętle uliczne wykorzystywane
do dziś: "mała" dla linii z kierunku Śródmieścia oraz "duża" od strony
Brzeźna.
1930
Zakupiono 16 wagonów silnikowych: 10 czteroosiowych dla linii oliwskiej oraz
6 dwuosiowych dla nowej, uruchomionej we wrześniu dwutorowej linii nr 5 w
kierunku północnej części dzielnicy Wrzeszcz do ulicy Kościuszki. Dyrekcja
firmy DES AG została przeniesiona do budynku przy ul. Jaśkowa Dolina 2,
gdzie dziś także mieści się dyrekcja Zakładu Komunikacji Miejskiej w
Gdańsku. Między Wrzeszczem a Oliwą zmieniono przebieg trasy tramwajowej.
Zaczęto także budowę nowej zajezdni we Wrzeszczu wraz z warsztatami
głównymi.
1933
Konkurencja w postaci firmy Danziger Verkehrs Gesselshaft obsługującej linię
autobusową do Sopotu zostaje włączona pod zarząd DES AG.
1934
Przebudowywano torowiska w Śródmieściu oraz jednocześnie uporządkowywano
trakcję elektryczną przystosowując ją do pantografów zamiast odbieraków
drążkowych, stosowanych wcześniej powszechnie w gdańskich tramwajach.
Odstąpiono także od realizacji planów przebudowy układu torowisk we
Wrzeszczu północnym i budowy linii w kierunku Rudnik. Kryzys ekonomiczny lat
trzydziestych pokrzyżował także realizację linii z Wrzeszcza przez Suchanino
do Śródmieścia, choć duży procent robót ziemnych został już wykonany.
Skupiono się na przebudowie najstarszych wagonów silnikowych na doczepne
oraz na budowie nowego wagonu z wykorzystaniem części skasowanego wcześniej
pojazdu.
1935
Uruchomiono zajezdnię tramwajową we Wrzeszczu przy ul. Wita Stwosza.
Jednocześnie stara zajezdnia przy ul. Partyzantów, jeszcze z czasów tramwaju
konnego, zostaje zaadaptowana na zajezdnię autobusową. Nowa zajezdnia przy
ul. Wita Stwosza posiada dwie 6-torowe hale postojowe z nowocześnie
wyposażonymi warsztatami. Jest ona wówczas szeroko opisywana w literaturze
fachowej.
1939
W roku wybuchu II Wojny Światowej Gdańskie Tramwaje posiadały 104 wagony
silnikowe, 99 doczepnych, 2 wagony towarowe i 26 specjalistycznych. Długość
tras tramwajowych w mieście wynosiła 43.5 km, z czego 14.6 km było jeszcze
jednotorowych. Wybuch samej wojny wprowadził pewne trudności. Mężczyzn
wcielonych do wojska musiały zastąpić kobiety jako motornicze. Materiały
takiej jak miedź czy mosiądz, potrzebne w komunikacji tramwajowej, stały się
nieosiągalne. Z braku szyn zaprzestano ich wymiany, postępowała
dekapitalizacja majątku. Z powodu oszczędności zawieszono kursowanie linii
nr 3 ze Śródmieścia do Oliwy.
1940
Jako uzupełnienie taboru kupiono 10 wagonów doczepnych wyprodukowanych
pierwotnie dla Warszawy, która z powodu wybuchu wojny ich nie odebrała.
1942
Zostaje utworzona spółka akcyjna Verkehrsbetriebe Danzig Gothenhafen AG, w
skład której wchodzi obecna spółka DES AG. W planach była likwidacja linii
tramwajowej ze Śródmieścia do Siedlec i do Oruni oraz zastąpienie ich
trolejbusami. Dziesięć sztuk trolejbusów było już nawet zakupionych w firmie
Henschel. Odrzucenie planów likwidacji przyczyniło się do przekazania
trolejbusów dla pierwszej linii trolejbusowej uruchomionej w Gdyni. W Oliwie
powstaje pętla tramwajowa, jednocześnie we Wrzeszczu zlikwidowano ostatni
odcinek jednotorowy na trasie Wrzeszcz - Oliwa. Zaczęto budowę nowej
podstacji zasilającej w pobliżu Opery Bałtyckiej. Oddano ją do użytku
dopiero po wojnie. |
1944
Pod koniec roku zakupiono 5 składów tramwajowych, tzw. "budowy wojennej",
składających się z wagonu silnikowego i dwóch wagonów doczepnych.
1945
Do 24 marca gdańskie tramwaje kursowały po mieście względnie normalnie.
Późniejsze dni przyniosły ostrzał artyleryjski Gdańska przez wojska
radzieckie i przeniesienie się walk na ulice miasta. Część tramwai nie
zdążyła zjechać do zajezdni i posłużyły w walkach ulicznych jako barykady.
Sieć trakcyjna przestała istnieć, torowiska były poważnie uszkodzone przez
pociski artyleryjskie, żaden wagon nie był zdatny do ruchu. Całkowitemu
zniszczeniu uległo 8 wagonów silnikowych i 21 doczepnych. W kwietniu, od
razu po ustaniu walk rozpoczęto prace przy odbudowie infrastruktury
tramwajowej. Z inicjatywy Zarządu Miejskiego w Gdańsku powstały Miejskie
Zakłady Komunikacyjne w Gdańsku. Do Gdańska przybyły ekipy poznańskich,
warszawskich i łódzkich tramwajarzy, którzy wspólnie z gdańszczanami
przystąpili do zabezpieczania i inwentaryzacji ocalałego majątku. W pobliże
zajezdni we Wrzeszczu pościągane zostały wagony lub ich pozostałości. Sama
zajezdnia we Wrzeszczu ucierpiała niewiele, zajezdnia przy Łąkowej straciła
dachy na obu halach oraz budynek warsztatowy. Przy wspólnym wysiłku
tramwajarzy z kilku miast 28 czerwca uruchomione zostały ponownie gdańskie
tramwaje. Linia nr 1 połączyła zajezdnię we Wrzeszczu z gmachem obecnej
Opery Bałtyckiej. Do dyspozycji tej linii był jeden tor oraz 2 wagony
silnikowe i 1 doczepny. 21 lipca uruchomiono linię nr 2 z Oliwy do
wysadzonego wiaduktu kolejowego znajdującego się niespełna 50 m od zajezdni
we Wrzeszczu. Do czasu jego usunięcia trzeba było przesiadać się między
tramwajami na trasie Opera Bałtycka - Oliwa. Przy obsłudze linii nr 1 i 2
kursowało zaledwie 10 wagonów. 15 września uruchomiono linię nr 3 z Targu
Węglowego przez ul. Jana z Kolna i Marynarki Polskiej do Nowego Portu.
Zajezdnia w Nowym Porcie podjęła z powrotem działalność eksploatacyjną. W
październiku odbudowano drugi tor na linii do Wrzeszcza oraz przedłużono
linię nr 1 do Śródmieścia do Targu Węglowego. Do początku listopada
połączono bezpośrednio Śródmieście z Oliwą linią nr 2. Dzień przed świętami
Bożego Narodzenia przywrócono linię nr 6 na trasie z ul. Bogusławskiego do
Oruni. Ruch na 4 liniach obsługiwany był już przez 17 wagonów.
1946
Połączenie przewoźników miejskich z Gdańska, Gdyni oraz Sopotu w jedno
przedsiębiorstwo pod nazwą Międzykomunalne Zakłady Komunikacyjne
Gdańska-Gdynia, w skrócie MZK G-G, nastąpiło 8 stycznia. Kolejna linia,
oznaczona nr 4, ruszyła 8 maja na trasie Oliwa Rynek - Jelitkowo. W kierunku
Siedlec i Stogów tymczasowo wprowadzono komunikację autobusową. 20 lipca
linia nr 5 połączyła Nowy Port z ul. Libermana [dzisiejsza Waryńskiego]
przez Brzeźno. 22 lipca, uruchomiono linię nr 8 z lotniska na Zaspie do
Zielonej Bramy na Długim Targu [dziś linia nr 8 także jeździ na odcinku swej
trasy od byłego już lotniska na Zaspie do centrum Gdańska]. 26 września
uruchomiono drugą część linii nr 8 [także i na tym odcinku jeździ dzisiejsza
linia nr 8]. 1 listopada wznowiono ruch na trasie do Siedlce, oznaczają
linię tam kursującą numerem 10 [dziś także tam jeździ "10"]. 10 listopada
uruchomiono linię tramwajową nr 7 na trasie Śródmieście, Targ Węglowy -
Wrzeszcz - Oliwa - Sopot, gdzie pętlę zlokalizowano na obecnej ul. Reja.
Nawierzchnię linii do Sopotu stanowiły szyny i podkłady przekazane na rzecz
MZK przez PKP. Utrzymanie komunikacji możliwe było dzięki 40 wyremontowanym
wagonom silnikowym i 28 doczepkom. Od 22 grudnia linia nr 8 kursowała już na
całej trasie z lotniska na Zaspie do Łąkowej [pod koniec lat 90. linia ta
kursowała z Zaspy przez Stocznię, Śródmieście i Łąkową na Stogi, później
została przedłużona i obecnie kursuje na trasie Jelitkowo - Zaspa - Stocznia
- Śródmieście - Łąkowa - Przeróbka - Stogi].
1947
Po zakończeniu odbudowy mostu Siennickiego 1 maja linię nr 9 skierowano na
trasę Śródmieście, Targ Węglowy - Stogi Plaża.
1948
W eksploatacji były już 143 wagony. 69 wagonów nadal oczekiwało odbudowy.
Wszystkie odcinki infrastruktury tramwajowej, przewidziane do ruchu
liniowego, zostały odbudowane. W związku z przebudową na dwujezdniową Drogi
Państwowej nr 1, łączącej Gdańsk z Gdynią, dokonano wydzielenia z jezdni
torowiska we Wrzeszczu, a w Oliwie przeniesioną dotychczasową pętlę przy
Parku Oliwskim w obecne miejsce przy al. Grunwaldzkiej.
1951
1 stycznia powstało nowe przedsiębiorstwo pod nazwą Wojewódzkie
Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Gdańsk - Gdynia, w skrócie WPK G-G. Powstały
nowe pętle w Jelitkowie i na Oruni. Trasy ze Śródmieścia do Siedlec oraz do
Oruni, z Nowego Portu do Wrzeszcza i z Oliwy do Jelitkowa pozostawały nadal
jednotorowe. W ramach wymiany taboru Gdańsk otrzymał pierwsze wagony N i ND.
Uruchomienie linii Szybkiej Kolei Miejskiej SKM do Nowego Portu, a rok
później do Gdynia, przekreśliło plany rozbudowy tramwaju w kierunku
północnym.
1951 – 1956
Gdańsk dostał 17 wagonów silnikowych oraz 20 doczepnych, co pozwoliło na
kasację najstarszych eksploatowanych wagonów.
1955
Uruchomiona zostaje nocna komunikacja tramwajowa. 15 marca powstaje linia nr
11 z pętli przy ul. Szymanowskiego we Wrzeszczu do Targu Węglowego w
Śródmieściu, która 1 maja, wraz z oddaniem do użytku nowej pętli, zostaje
przedłużona do Przeróbki.
1957
Powstaje linia nr 12 zastępując linie nr 1 i 10 na trasie Siedlce - Wrzeszcz
Szymanowskiego [dziś linia nr 12 jeździ na trasie Siedlce - Śródmieście -
Wrzeszcz - Oliwa - Żabianka - Przymorze - Zaspa]. Możliwe jest to dzięki
budowie dwutorowego skrętu na Hucisku oraz nowej pętli na Siedlcach. Ponadto
nową pętlę otrzymuje linia nr 8 przy lotnisku na Zaspie. W ramach przebudowy
al. Grunwaldzkiej na odcinku od ul. Klonowej do al. Wojska Polskiego
torowisko tramwajowe wydzielono z jezdni, likwidując jednocześnie pętlę przy
ul. Szymanowskiego i budując w zamian nową pętlę Abrahama przy zajezdni
Wrzeszcz, na którą skierowano linie nr 11 i 12.
1957 – 1962
Do gdańska docierają dostawy wagonów 4N oraz 4ND. W sumie przybyły 64 wagony
silnikowe i 65 doczepnych. Umożliwiły one wycofanie z ruchu wagonów
zbudowanych jeszcze przed 1945 rokiem. Równolegle modernizowano podstacje
zasilające i sieć trakcyjną.
1959
Przebudowano tory wjazdowe oraz dobudowano pętlę przy zajezdni Łąkowa. 21
lipca oddano pierwsze odcinki torowisk zastępujące dotychczasowe, nie
spełniające rosnących zadań eksploatacyjnych. W zamian za tramwaj w ciągu
ulic Długiej, Długiego Targu i Stągiewnej wybudowano nowy wydzielony
dwutorowy odcinek od Huciska przez ul. Okopową, Podwale Przedmiejskie do
skrzyżowania ulic Ułańskiej i Łąkowej. Przeprawę przez Nową Motławę
zapewniał prowizoryczny most saperski [mógł po nim w późniejszych czasach
jeździć albo skład 1x105N z pasażerami lub 2x105N tylko z osobami
siedzącymi] Zlikwidowano pętlę uliczną na ulicy Bogusławskiego, kierując
linię nr 6 do Targu Węglowego. Drugą nową trasą było torowisko od ul.
Mickiewicza we Wrzeszczu do tymczasowej pętli Kolonia Uroda. Odcinek ten był
dwutorowy i jest do dziś częścią trasy do Brzeźna. Zastąpił on torowisko na
ulicach Chrobrego i Waryńskiego, na których kursowała linia nr 5. Nowością
była wtedy linia 13 z Kolonii Urody do Przeróbki [dziś jeździ także z
Brzeźna na Stogi przez Przeróbkę].
1960
Przedłużono torowisko od pętli Kolonia Uroda do Brzeźna, uruchomiono linię
nr 14 z Oliwy do Brzeźna.
1961
1 stycznia zawieszono linię nr 7, likwidując jednocześnie trasę do Sopotu,
której torowisko kolidowało z nową jednią al. Grunwaldzkiej. 1 lipca
zlikwidowani torowisko na ul. Chrobrego i ul. Waryńskiego we Wrzeszczu,
uruchomiono nową linię nr 15 z Wrzeszcza do Nowego Portu przez Brzeźno, a
linie nr 5 skierowano do pętli na lotnisku na Zaspie. Do końca lat 60-tych
przebudowuje się i modernizuje dwie gdańskie zajezdnie we Wrzeszczu i w
Nowym Porcie oraz sprowadzone zostają jeszcze używane wagony z Warszawy.
Wszystkie linie dostały pętle na krańcach tras, a wszystkie gdańskie
tramwaje zostały zmodernizowane na jednokierunkowe.
1966
W czerwcu przybywa nowa pętla na Stogach, dokąd przedłużona zostaje linia nr
11.
1968
Po 42 latach przerwy, w związku z przebudową wiaduktu "Błędnik", przywraca
się do eksploatacji torowisko na ul. 3 Maja.
1969
Pod koniec roku na ulicach Gdańska pojawiają się pierwsze wagony przegubowe
typu 102N, zwanie potocznie "kanciakami". Do 1973 roku dostarczono ich 55
sztuk, co pozwoliło zastąpić ostatnie wagony produkcji wojennej będące w
ruchu liniowym.
1970
Pierwszy tramwaj pojechał po bezkolizyjnym skrzyżowaniu tramwajowym na
wiadukcie "Błędnik" 22 lipca. Jest to w pełni bezkolizyjne skrzyżowanie nie
tylko tramwai, ale także i tramaju z koleją. Rozwiązanie to istnieje do
dziś.
1971
28 lipca znika tramwaj z Targu Węglowego, a linie 3, 6 i 9 przeniesione
zostają do nowej pętli Doki przy Stoczni Gdańskiej. Całkowicie przebudowane
zostaje skrzyżowanie na Hucisku, ul. Pomorska dostaje drugi tor wzdłuż całej
trasy, a jednotorwy odcinek i skrzyżowanie z torem kolejki SKM w Nowym
Porcie zastąpione zostają odcinkiem dwutorowym prowadzącym po wiadukcie. Od
września do marca likwidowany jest odcinek tramwaju ze Śródmieścia do Oruni,
w związku z czym na chwilę pojawiają się jeszcze w Gdańsku tramwaje
dwukierunkowe.
1974
Firma WPK G-G przekształcona zostaje w Wojewódzkie Przedsiębiorstwo
Komunikacyjne w Gdańsku, które do 1975 obejmuje swą administracje również i
tramwaje w Elblągu. 5 nowych wagonów szybkobieżnych typu 105N przybyłych do
Gdańska pozwala na otwarcie linii nr 6 ze Śródmieścia do Jelitkowa [kursuje
do dziś]. Powstaje nowa duża pętla w Jelitkowie oraz w Brzeźnie.
Jednocześnie trwa budowa nowego odcinka od ul. Kościuszki przez dawny teren
lotniska na Zaspie [teraz lotnisko jest w dzielnicy Rębiechowo]. Na Zaspie
wybudowana zostaje duża pętla z bezkolizyjnymi dojazdami oraz dalej trasa z
Zaspy przez Przymorze do istniejącej już linii na ul. Pomorskiej.
1977
Trasa z Zaspy przez Przymorze do ul. Pomorskiej zostaje uroczyście otwarta
31 grudnia. Następują w związku z tym zmiany przebiegu linii w tym rejonie
miasta.
1978
Na krótko pomiędzy Oliwą, Zaspą i Wrzeszczem linia kursuje nr 16. Ciągłe
dostawy "stopiątek", czyli wagonów typu 105N, pozwalają na wycofanie z ruchu
dwuosiowych wagonów budowy powojennej.
1980
Załoga WPK uczestniczy w strajku, biorąc udział w przełomowych wydarzeniach
mających wówczas miejsce w Gdańsku. Jako pierwsza z motorniczych
zaprotestowała kobieta zatrzymując swój skład pod Operą Bałtycką. Powstają
dwa nowe odcinki: 22 lipca pojawia się tramwaj na ul. Klinicznej, 17 grudnia
z kolei zaczęto eksploatację torowiska leżącego na przedłużeniu ulicy 3 Maja
oraz na wiadukcie na al. Armii Krajowej. Nowa pętla, a właściwie dworzec
tramwajowy, Kliniczna przejmuje funkcję zlikwidowanej pętli Doki przy
stoczni.
1981
Po rocznej przerwie docierają do Gdańska nowe partie "stopiątek", tym razem
typu 105Na. Prace modernizacyjne skupiają się na przebudowie torowisk w ul.
Jana z Kolna oraz na al. Zwycięstwa i przy węźle przy Operze Bałtyckiej.
1986
Całkowita modernizacja torowisk na ul. Jana z Kolna zostaje zakończona.
Wagony dwuosiowe stały się w Gdańsku historią, nie kursując w ruchu
liniowym. Całość taboru liniowego
stanowią od tej pory wagony typu 102N, 102Na, 105N oraz 105Na.
1987
Na 3 lata zostaje zamknięta trasa na Stogi. Przez ten czas przęsła mostu
Siennickiego zostają wymienione na nowe.
1988
Wagony przegubowe 102N oraz 102Na, w ilości 46 sztuk, zostają wymienione w
Krakowie na identyczną ilość wagonów typu 105N. Odtąd, przez osiem
następnych lat, jedynym typem taboru liniowego w Gdańsku są wagony typu 105N
oraz 105Na. Jedynym wagonem 102Na w Gdańsku jest techniczny wagon sieciowy,
przenumerowany ostatecznie jako 102Na #9022.
1989
Firma WPK zostaje podzielona. W Gdańsku utworzone jest Przedsiębiorstwo
Komunikacji Miejskie, w skrócie PKM.
1990
Do Gdańska przyjechała z Chorzowa z Konstalu ostatnia dostawa 6 wagonów
szybkobieżnych typu 105Na.
1991
WPK w Gdańsku zostaje przekształcone w zakład budżetowy miasta Gdańska pod
nazwą Zakład Komunikacji Miejskiej w Gdańsku. W tej formie komunikacja
miejska w Gdańsku istnieje do dziś.
Lata 90-te
Lata 90-te to dalsze inwestycje. Ponad 30-letni "prowizoryczny" most
saperski w Śródmieściu zastąpiono nowym wysokowodnym mostem z dwoma torami
[przedtem na moście saperskim istniała mijanka]. W Nowym Porcie, przy
finansowym współudziale Portu Gdańskiego, w kilku etapach przebudowane
zostały torowiska. Podczas przebudowy zlikwidowany zostaje ostatni w Gdańsku
jednotorowy odcinek dwukierunkowy. Także w tramwajach dokonuje się swoista
rewolucja za sprawą elektronicznych wyświetlaczy montowanych w miejscu
tradycyjnych tablic kierunkowych.
1995
Powstaje nowy odcinek trasy W-Z od ul. Łąkowej do Bramy Żuławskiej w zamian
za torowisko w ulicy Długie Ogrody. Torowisko zostaje przełożone "przy
okazji" budowy trasy wyjazdowej na Warszawę.
1997
Pojawiają się w Gdańsku dwa ośmioosiowe trzyczłonowe tramwaje typu 114Na z
tyrystorowym układem rozruchu. Są to tramwaje nowej generacji, o obniżonej
podłodze w środkowej części pojazdu. Pozwalają one na początek integracji
istniejącego systemu połączeń obsługiwanych autobusami niskopodłogowym.
Tramwaje zostają na stałe przypisane do obsługi linii 12 na trasie Siedlce -
Śródmieście - Wrzeszcz - Oliwa - Żabianka - Przymorze - Zaspa.
1999
Do Gdańska przybywają 4 zakupione niskopodłogowe tramwaje NGd/99. Ich
eksploatacja ogranicza się do obsługi linii tramwajowej nr 2. 2000 Do
Gdańska przybywa pierwszy zmodernizowany tramwaj generacji 105N.
Modernizacją objęty zostaje układ napędowy tramwaju. Pierwszy skład
stopiątek, modernizowany przez wrocławski zakład Program, dostał układ
napędowy oparty o układ IGBT.
2002
Modernizacje tramwai 105N we wrocławskim zakładzie Program trwają. Łącznie
modernizacji poddanych zostało 7 wagonów generacji 105N. Pojawiają się
pierwsze doczepy czynne w wagonach generacji 105N zmodernizowanych we
Wrocławiu.
2004
Zakład Komunikacji Miejskiej wraz z Nowym Rokiem przekształcony zostaje z
zakładu budżetowego w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Odcięty od
reszty sieci zostaje historyczny odcinek torowiska w ul. Łąkowej. Trwają
remonty torowisk. Tempa nabiera proces remontów tramwai rodziny 105N. ZKM
decyduje się na nieznaczną modyfikację wyglądu wysłanych do naprawy tramwai,
pojawiają się kolejne doczepy czynne 105NaD. Kończą swój żywot w Gdańsku
ostatnie liniowe wagony typu 105N.
Łukasz Bartnik
2004 |